قاضی در رسیدگی به پروندهها تنها به دلایل قانونی مثل اقرار یا شهادت شهود محدود نیست. اگر خود قاضی با بررسی اسناد و مدارک ارائهشده به یقین برسد، میتواند بر پایه همین یقین شخصی رأی صادر کند. اما این اختیار با یک شرط مهم همراه است: قاضی باید در متن رأی خود بهطور شفاف بنویسد که چه قرائن و شواهدی باعث شده به چنین یقینی برسد تا امکان نظارت و اعتراض فراهم باشد. تبصره این ماده فهرستی از منابعی را نام میبرد که قاضی میتواند از آنها یقین پیدا کند؛ مثل نظر کارشناس، بازدید از محل، تحقیق از اهالی محل، گفتههای مطلعان و گزارش مأموران. اما تأکید میکند که صرف تصور یا حدس شخصی قاضی که برای هر فرد دیگری هم ایجاد یقین نمیکند، مبنای حکم قرار نمیگیرد. به عبارت دیگر، یقین قاضی باید از نوعی باشد که در شرایط مشابه برای دیگران هم قابل قبول باشد.