برای برخی جرایم شرعی که مجازات حدی دارند (مانند زنا یا نوشیدن شراب) اگر متهم پیش از آنکه جرم در دادگاه اثبات شود، راستدلانه توبه کند و قاضی هم ببیند که واقعاً پشیمان شده و راه درست را در پیش گرفته، دیگر آن مجازات حدی اجرا نمیشود. این حکم برای دو جرم قذف (تهمت زنا زدن) و محاربه (جنگ مسلحانه علیه نظام) فرق دارد و شامل آنها نمیشود. اگر همان جرایم حدی (باز به جز قذف) نه با شهادت شهود بلکه با اقرار خود متهم ثابت شده باشند، حتی بعد از اثبات جرم هم اگر توبه کند دادگاه میتواند از رئیس قوه قضاییه بخواهد که از رهبری برای او عفو بگیرد. یعنی در این حالت توبه بعد از اثبات جرم مجازات حد را خودبهخود بر نمیدارد، اما راه درخواست عفو از بالاترین مقام کشور باز است. دو نکته دیگر هم هست: یکی اینکه برای محارب اگر پیش از دستگیری یا پیش از آنکه مأموران بر او چیره شوند توبه کند، حد او (که اعدام یا قطع عضو است) ساقط میشود. دوم اینکه در زنا و لواطی که با زور یا فریب بزهدیده انجام شده باشد، حتی اگر توبه موجب سقوط مجازات حد شود، مرتکب باز هم به مجازات تعزیری (مثلاً حبس یا شلاق درجه شش) محکوم خواهد شد.