رسیدگی به پروندههای جنایی در دادگاه کیفری یک عمدتاً به دو شکل انجام میشود. شکل معمول این است که ابتدا دادسرا تحقیقات مقدماتی را انجام میدهد و در نهایت اگر به این نتیجه برسد که اتهام وارد است، کیفرخواست صادر میکند. در این حالت، دادگاه کیفری یک تنها میتواند به همان اتهاماتی که در کیفرخواست ذکر شده رسیدگی کند و حق ندارد فراتر از آن برود یا به اتهامات دیگری که در کیفرخواست نیامده ورود کند. اما استثنایی هم وجود دارد: برخی جرایم خاص که قانون به صراحت مشخص کرده، مستقیماً و بدون نیاز به کیفرخواست در دادگاه کیفری یک بررسی میشوند. در این جرایم، دیگر دادسرا تحقیقات اولیه را انجام نمیدهد، بلکه خود دادگاه کیفری یک هم وظیفه تحقیقات مقدماتی را بر عهده میگیرد و هم بعداً درباره اصل پرونده رأی صادر میکند. به عبارت دیگر، در این موارد خاص، مراحل تحقیق و دادرسی هر دو در یک مرجع یعنی دادگاه کیفری یک متمرکز میشود.