در دعاوی کیفری، قاضی صرفاً به مدارکی که دادستان یا طرفین پرونده ارائه میدهند بسنده نمیکند. بلکه قانون به او این اختیار و وظیفه را داده که خودش هم دست به تحقیق بزند و هر اقدامی که برای روشن شدن واقعیت لازم بداند انجام دهد. مثلاً ممکن است دستور استماع اظهارات یک شهود جدید، بررسی یک سند یا حتی معاینه محل وقوع جرم را صادر کند. نکته مهم این است که قاضی باید در تصمیم خود دلیل بیاورد که چرا فلان تحقیق یا اقدام را ضروری دیده است. این کار برای این است که مشخص شود قاضی صرفاً بر اساس سلیقه شخصی یا بدون دلیل دست به چنین تحقیقاتی نزده، بلکه برای کشف حقیقت و احقاق حق چنین کرده است. در نتیجه، حتی اگر کیفرخواست کامل باشد، باز هم دادگاه میتواند و در مواردی باید برای روشن شدن ماجرا فراتر از آنچه طرفین ارائه دادهاند پیش برود.