وقتی کسی از شخص دیگری طلب دارد و برای این طلب وثیقهای هم گرفته شده، اگر بدهکار نتواند بدهی خود را بپردازد، طلبکار میتواند برای دریافت پولش به ضامن مراجعه کند. اما اگر خود طلبکار از گرفتن طلب خودداری کند یا از تحویل دادن وثیقهای که نزد اوست امتناع بورزد، در این صورت ضامن بلافاصله و بدون نیاز به هیچ تشریفاتی از تعهد خود آزاد میشود. منطق این حکم آن است که طلبکار نباید با رفتار خود مانع از این شود که ضامن بتواند تعهدش را انجام دهد. به عبارت دیگر، تا زمانی که طلبکار آماده دریافت طلب خود نیست یا وثیقه را تحویل نمیدهد، نمیتواند از ضامن مطالبه وجه کند. این آزاد شدن ضامن خودبهخود و از لحظه امتناع طلبکار اتفاق میافتد و نیازی به حکم دادگاه یا اعلام رسمی ندارد. نکته مهم در عمل این است که این حکم فقط در جایی کاربرد دارد که اصل دین با وثیقه همراه بوده باشد. اگر وثیقهای در کار نباشد، صرف خودداری طلبکار از دریافت طلب باعث برائت ضامن نمیشود. همچنین امتناع باید واقعی و آشکار باشد، نه صرفاً تأخیر معمولی در دریافت.