در دعاوی حقوقی، طرفین دعوا میتوانند اختلاف خود را از راههای گوناگون بهصورت توافقی حل کنند. یکی از این راهها، سازش است که لزوماً در دادگاه انجام نمیشود. قانون سه شکل برای سازش در نظر گرفته است: نخست، مراجعه به دفترخانه اسناد رسمی و تنظیم سند رسمی سازش؛ دوم، توافق در جلسه دادگاه که در صورتجلسه قید میشود؛ و سوم، توافقی که بیرون از هر نهاد رسمی صورت میگیرد و طرفین آن را در یک سند عادی (غیررسمی) مینویسند. هر سه شکل سازش معتبر است، اما اعتبار و قابلیت اجرای آنها متفاوت است. سازش در دفتر اسناد رسمی و سازش در دادگاه (که به تأیید قاضی رسیده) مانند سایر اسناد رسمی یا آرای دادگاهی، قابلیت اجرایی مستقیم دارند و در صورت تخلف یکی از طرفین، طرف دیگر میتواند مستقیماً اجرای آن را بخواهد. اما سازشنامه غیررسمی فقط یک توافق خصوصی است و اگر کسی به آن عمل نکند، طرف مقابل باید نخست در دادگاه اثبات کند که چنین توافقی وجود داشته تا بعد بتواند اجرای آن را مطالبه کند. در عمل، بسیاری از اختلافات پیش از طرح دعوا یا حتی در جریان دادرسی با مراجعه به دفترخانه بهسازش میرسند. قانونگذار با پذیرش هر سه شکل، راه را برای توافق طرفین باز گذاشته است و تأکید دارد که اصل بر صلح و سازش است، حتی اگر در قالبی کاملاً غیررسمی باشد.