اگر دعوایی به ملکی مانند خانه، زمین یا مغازه مربوط باشد، دادگاهی صلاحیت رسیدگی دارد که آن ملک در محدودهٔ قضایی آن قرار گرفته باشد. این قاعده حتی اگر طرف دعوا (خوانده) در شهر یا استان دیگری زندگی کند نیز اعمال میشود. منظور از اموال غیرمنقول، داراییهایی است که قابل جابهجایی نیستند، مانند زمین، ساختمان یا باغ. این حکم شامل همهٔ دعاوی مرتبط با این اموال میشود؛ چه دعوای مالکیت باشد (مثلاً کسی ادعا کند مالک خانه است)، چه دعوای مزاحمت (مانند سد معبر یا ایجاد سر و صدا در ملک همسایه)، چه ممانعت از حق (جلوگیری از حق قانونی مانند عبور از ملک) و چه تصرف عدوانی (غصب ملک توسط دیگری). در همهٔ این موارد، دادگاه محل وقوع ملک باید شکایت را بررسی کند. نتیجهٔ عملی این قانون این است که اگر شما در شهری مانند تهران ملکی دارید و شخصی در شیراز مزاحم آن شده، باید دعوای خود را در دادگاه تهران، یعنی جایی که ملک در آن قرار دارد، مطرح کنید، نه دادگاه محل اقامت طرف مقابل. این کار از پیچیدگیهای قضایی و رفتوآمدهای بیمورد جلوگیری میکند.