قانونگذار در برخی موارد، خودش مشخص کرده که وجود یک چیز، نشانهٔ وجود چیز دیگری است. به اینها «امارات قانونی» میگویند. مثالش این است که اگر کسی مال دیگری را هفت سال متوالی به عنوان مالک خود تصرف کند، قانون این تصرف را دلیل بر مالکیت او میداند. در این حالت، دیگر لازم نیست شخص برای اثبات مالکیتش دلیل دیگری بیاورد. این امارات در جاهای مختلف قانون پراکندهاند. قانون مدنی نمونههایی مثل مواد ۳۵، ۱۰۹، ۱۱۰، ۱۱۵۸ و ۱۱۵۹ را نام برده، اما فقط به همینها محدود نیست. هر جای دیگری از قوانین ایران هم که قانونی چیزی را دلیل بر امری بداند، آن هم امارهٔ قانونی محسوب میشود. نکتهٔ مهم این است که در دعوای حقوقی، طرفی که اماره به نفع اوست، نیازی به ارائهٔ دلیل دیگر ندارد. اما طرف مقابل میتواند خلاف آن اماره را ثابت کند، مگر این که قانون خودش راه اثبات خلاف را بسته باشد. مثلاً در برخی موارد، قانون میگوید «این اماره غیرقابل خدشه است» که در آن صورت هیچکس نمیتواند برعکسش را ثابت کند.