نفقهٔ خویشاوندان، که در قانون از آن به «نفقهٔ اقارب» یاد شده، به معنی تأمین چهار نیاز اصلی زندگی یعنی مسکن، لباس، خوراک و اثاثیهٔ خانه است. منظور از اثاثالبیت وسایلی مانند تخت، فرش، یخچال و دیگر لوازم ضروری خانه است. نکتهٔ مهم در تعیین این نفقه، دو معیار همزمان است: نخست «رفع حاجت» یعنی تأمین نیازهای واقعی و معمول شخص، نه بیشازحد؛ دوم «استطاعت منفق» یعنی توان مالی کسی که وظیفهٔ پرداخت دارد. بنابراین یک فرد متمول باید نفقهای متناسب با دارایی خود بپردازد، ولی از کسی که خود در تنگناست بیشاز توانش خواسته نمیشود. این حکم برای هر خویشاوندی که شرایط قانونی دریافت نفقه را دارد (مثل فرزند یا پدر و مادر در موارد خاص) اعمال میشود و هدف آن تأمین حداقل زندگی شرافتمندانه است، نه رفاه اضافی. دادگاه هنگام رسیدگی، هم احتیاجات واقعی گیرنده و هم مقدورات مالی دهنده را با هم میسنجد و نمیتواند یکطرفه فقط از معیار نیاز یا فقط از معیار توان استفاده کند. در عمل اگر منفق نتواند همهٔ هزینهها را بپردازد، میزان نفقه متناسب با درآمد او کاهش مییابد.