این ماده به وضعیت کودکانی میپردازد که در ایران از پدر و مادری خارجی به دنیا میآیند، اما کشور متبوع آن پدر و مادر، کودکانی را که از پدر و مادر ایرانی در خاک آن کشور متولد میشوند، تبعه خود محسوب میکند و برای بازگشت آن کودکان به تابعیت ایران شرط اجازه میگذارد. در چنین شرایطی، ایران نیز با این کودکان خارجی متولد شده در خاک خود رفتاری مشابه خواهد داشت. به بیان دیگر، اگر کشوری نسبت به فرزندان ایرانیان متولد در قلمرو خود سختگیری کند، ایران نیز همان رفتار را در مورد فرزندان اتباع آن کشور که در ایران متولد شدهاند اعمال مینماید. این قاعده که «معامله متقابله» نام دارد، یک اصل حقوقی بینالمللی است و به معنای رفتار برابر و متقابل بین دولتهاست. نتیجه عملی این ماده آن است که تابعیت این کودکان بر اساس قوانین کشور متبوع پدر و مادرشان و با توجه به رفتار متقابل ایران تعیین میشود و ممکن است آنها تبعه ایران محسوب نشوند یا برای خروج از تابعیت پدری و پذیرش تابعیت ایران نیاز به تشریفات خاصی داشته باشند. این ماده بیشتر زمانی کاربرد دارد که قوانین تابعیتی دو کشور با هم تضاد داشته باشد. هدف از آن حفظ منافع ملی و جلوگیری از سوءاستفاده از قوانین تابعیتی ایران است. دادگاهها و اداره ثبت احوال موظفاند در تعیین تابعیت این کودکان، اصل رفتار متقابل را رعایت کنند و بر اساس آن تصمیم بگیرند.