قرارداد مضاربه که در آن یک نفر سرمایه میگذارد و دیگری با آن کار میکند و سود را تقسیم میکنند، تحت شرایطی خودبهخود منحل میشود. اگر یکی از دو طرف (سرمایهگذار یا عامل) بمیرد، یا دیوانه شود، یا به مرحلهای از کمعقلی برسد که دادگاه او را سفیه اعلام کند، دیگر این قرارداد ادامه پیدا نمیکند. همچنین اگر مالک سرمایه ورشکست شود، یعنی دادگاه حکم به افلاس او بدهد، مضاربه به پایان میرسد. عامل اضافهای که سرمایهگذار به او میدهد ناپدید شود و اصلاً چیزی از اصل سرمایه و سود باقی نماند، عملاً موضوع قرارداد از بین رفته و انفساخ رخ میدهد. آخرین حالت این است که همان کسبوکاری که طرفین برای آن با هم توافق کرده بودند دیگر ممکن نباشد مثلاً قانونی ممنوع شود یا امکان عملی آن از بین برود. در تمام این موارد نیازی به فسخ یا اعلام جداگانه نیست و قرارداد از لحظه وقوع یکی از این پیشامدها خودبهخود باطل میشود. این انفساخ شامل حالاتی نمیشود که فقط سود از بین برود ولی اصل سرمایه باقی باشد.