وقتی قرارداد مزارعه به پایان میرسد ولی محصول کشاورزی هنوز نرسیده و قابل برداشت نیست، قانون به کشاورز (عامل یا مزارع) دو راه میدهد: یا میتواند گیاهان را از زمین خارج کند و زمین را به مالک پس بدهد، یا میتواند با پرداخت اجرتالمثل (یعنی مبلغی معادل کرایه معمول زمین برای مدتی که محصول در زمین میماند) محصول را در زمین نگه دارد تا برسد و آن را برداشت کند. این حق فقط برای کشاورز است و مالک زمین نمیتواند کشاورز را مجبور به ازاله یا پرداخت اجرت کند. منظور از اجرتالمثل در اینجا کرایهای است که معمولاً برای زمینهای مشابه در آن منطقه پرداخت میشود و ربطی به قرارداد اولیه مزارعه ندارد. اگر کشاورز تصمیم بگیرد محصول را نگه دارد، باید اجرتالمثل را از تاریخ پایان مدت مزارعه تا زمان برداشت محصول به مالک بپردازد. این حکم برای جلوگیری از تضییع زحمات کشاورز و منافع مالک وضع شده است. در عمل، اگر مدت مزارعه تمام شود و محصول نرسد، کشاورز باید یکی از دو راه را انتخاب کند. اگر نخواهد اجرتالمثل بدهد، میتواند گیاهان را از بین ببرد (مثلاً با شخم زدن) و زمین را تحویل دهد. اگر هم محصول ارزش نگهداشتن دارد، با پرداخت اجرتالمثل میتواند آن را تا زمان رسیدن در زمین نگه دارد. در هر صورت، مالک زمین نمیتواند کشاورز را مجبور به پرداخت بیش از اجرتالمثل کند یا مانع برداشت محصول شود.