زمانی که یک قرارداد مزارعه بسته میشود، عامل متعهد میشود در زمینی که مالک در اختیارش گذاشته کشاورزی کند. اگر عامل به این تعهد عمل نکند و تا پایان مدت قرارداد هم زمین را بیکار بگذارد، مالک (مزارع) دیگر نمیتواند محصولی دریافت کند. در این صورت قانون برای جبران خسارت مالک، به او حق دریافت اجرتالمثل میدهد. اجرتالمثل یعنی مبلغی که معمولاً برای اجاره چنین زمینی در آن منطقه پرداخت میشود، نه آنچه در قرارداد تعیین شده بود. این حکم فقط برای مواردی است که عامل بدون عذر موجه از کشت خودداری کرده باشد. اگر عامل به دلیل قهری مثل خشکسالی یا سیل نتوانسته باشد زراعت کند، این ماده اعمال نمیشود. همچنین اگر مدت قرارداد تمام شده و عامل بخشی از زمین را کشت کرده باشد، برای آن بخش بر اساس قرارداد و برای بقیه زمین بر اساس اجرتالمثل حساب میشود. نکته عملی این است که مالک برای دریافت اجرتالمثل نیاز به اثبات نکردن تقصیر عامل دارد؛ صرف عدم کشت در مهلت مقرر کافی است. دادگاه با توجه به عرف محل و نرخ اجاره زمینهای مشابه، میزان این اجرت را تعیین میکند.