معاوضه در قانون مدنی نوعی قرارداد است که در آن دو نفر یا دو طرف، مال یا دارایی خود را با یکدیگر مبادله میکنند، بدون اینکه یکی از دو مال را «کالا» و دیگری را «پول» یا «بهای خرید» بنامیم. به عبارت دیگر، در یک قرارداد معاوضه، هر دو طرف هم فروشندهاند و هم خریدار، زیرا هر یک مالی را به دیگری میدهد تا مال دیگری را دریافت کند. این قرارداد تفاوت اصلیاش با بیع در همین نکته است: در بیع حتماً یک طرف پول (ثمن) میدهد و طرف دیگر کالا (مبیع) را، ولی در معاوضه پول نقشی ندارد و دو کالا یا دو مال با هم تعویض میشوند. مفهوم این ماده در زندگی روزمره خیلی روشن است: فرض کنید دو نفر با هم توافق کنند که یکی یک دستگاه یخچال بدهد و در عوض یک دستگاه تلویزیون از طرف مقابل بگیرد، یا کسی خانهاش را با ماشین شخص دیگری عوض کند. در تمام این موارد، چون در طرفین قرارداد «پول» به عنوان بهای خرید وجود ندارد، عقد از نوع معاوضه است نه بیع. تأثیر حقوقی این تفکیک در قواعد حاکم بر قرارداد است. اگر قرارداد معاوضه باشد، قوانین بیع مستقیماً بر آن حاکم نیست و قواعد عمومی قراردادها یا احکام خاص معاوضه در قانون مدنی اعمال میشود. در نتیجه، حقوق و تعهدات هر یک از طرفین ممکن است با عقد بیع تفاوت پیدا کند، برای مثال در مورد ضمان درک (مسئولیت در برابر پس گرفتن مال) یا امکان فسخ.