گاهی پیش میآید که شخصی تعهدی را بپذیرد، اما طرف مقابلش (متعهدله) از نظر قانونی حق مطالبه آن را نداشته باشد. یعنی قانون به او اجازه نمیدهد که انجام آن تعهد را از متعهد بخواهد. با این حال، اگر متعهد داوطلبانه و بدون هیچ اجباری آن تعهد را انجام دهد، دیگر نمیتواند بعداً پشیمان شود و پول یا مالی را که داده است پس بگیرد. دادگاه هم درخواست استرداد او را نمیپذیرد. برای نمونه، اگر کسی به دیگری قرضی بدهد که سود آن ربوی باشد، قانون به طلبکار حق مطالبه سود نمیدهد. اما اگر قرضگیرنده خودش سود را پرداخت کند، نمیتواند بعداً آن را به بهانه ربوی بودن از طلبکار بازپس گیرد. علت این حکم، حفظ ثبات معاملات و جلوگیری از آشفتگی در روابط مالی است. این ماده به تعهداتی مربوط میشود که «قانوناً» قابل مطالبه نیستند، نه تعهداتی که به دلایل دیگر مثل نامشروع بودن موضوع باطل محسوب میشوند. در تعهدات باطل، اجرای داوطلبانه هم استرداد را ناممکن نمیکند. بنابراین، شرط اصلی برای شمول این ماده، وجود یک تعهد معتبر اما بدون حق مطالبه قانونی است.