حریم به فضایی گفته میشود که در اطراف یک ملک یا تأسیسات مانند چشمه یا قنات قرار دارد و برای بهرهبرداری کامل از آن ضروری است. طبق این قاعده، حریم از نظر حقوقی همان حکم خود ملک را دارد و مالک آن محسوب میشود. بنابراین هرگونه تصرف یا مالکیتی در این محدوده که با هدف اصلی حریم (مثلاً دسترسی به آب یا حفظ کارایی قنات) ناسازگار باشد، بدون اجازه مالک اصلی باطل و بیاعتبار است. برای نمونه، اگر کسی در محدوده حریم یک قنات یا چشمه متعلق به دیگری اقدام به حفر چاه یا قنات جدید کند، این کار ممنوع است مگر اینکه مالک اصلی رضایت دهد. اما نکته مهم این است که تصرفاتی که به حریم آسیبی نزند یا باعث زیان به منافع مالک نشود، مانند عبور موقت یا دپوی مصالح ساختمانی در صورت عدم ضرر، مجاز شمرده میشود. در عمل، این ماده از مالک در برابر اقداماتی که منابع آبی یا سایر تأسیسات او را تهدید میکند حمایت میکند و تعیین محدوده دقیق حریم معمولاً بر اساس عرف و نظر کارشناس انجام میشود. تخلف از این قاعده میتواند منجر به الزام به رفع تصرف و جبران خسارت شود.