حریم چشمه و قنات به معنای محدودهای از زمین پیرامون آنهاست که مالک چشمه یا قنات برای حفظ و بهرهبرداری از آب خود به آن نیاز دارد. این ماده دو نوع حریم را مشخص کرده: در زمینهای نرم و رُسدار (رخوه) این حریم ۵۰۰ گز (هر گز حدود یک متر) و در زمینهای سخت و سنگی ۲۵۰ گز از هر طرف چشمه یا قنات است. این فاصلهها برای جلوگیری از حفر چاه یا قنات دیگری که ممکن است به آب این منبع آسیب بزند تعیین شده است. نکته مهم این است که این ارقام حداقلی هستند و اگر در عمل دیده شود که برای جلوگیری از کاهش آب یا خشک شدن چشمه یا قنات، نیاز به حریم بیشتری باشد، میتوان آن را افزایش داد. مثلاً اگر در زمین رخوه با رعایت ۵۰۰ گز باز هم آب قنات کم شود، حریم تا اندازهای که ضرر دفع شود گسترش مییابد. پس مالک چشمه یا قنات میتواند از این حریم برای ممانعت از حفر چاه یا قنات دیگران در آن محدوده استفاده کند و اگر کسی در این فاصله اقدام به حفر کند، مالک حق دارد جلوی او را بگیرد. دادگاه هم در تعیین حریم، ابتدا این ارقام را مبنا قرار میدهد ولی در صورت اثبات ضرر بیشتر، میتواند حریم را افزایش دهد.