در حقوق ایران، اموال به دو دستهی کلی تقسیم میشوند: اموال خصوصی که مالک مشخص دارند و اموال عمومی یا مباحات که مالک خاصی ندارند. مباحات، ثروتهای طبیعی و خدادادی هستند که در اختیار عموم قرار دارند و هر شخصی میتواند با رعایت قوانین، آنها را به مالکیت خود درآورد یا از آنها بهرهبرداری کند. برای مثال، زمینهای موات یا بایر که کشت و کاری در آنها انجام نشده، از جمله مباحات محسوب میشوند. تصرف و تملک مباحات کاملاً بیقاعده نیست و تابع مقررات ویژهای است. برای به دست آوردن مالکیت بر این اموال، باید تشریفات قانونی مانند احیای زمین موات یا اخذ پروانه بهرهبرداری از منابع طبیعی انجام شود. در غیر این صورت، تصرف خودسرانه ممکن است غیرقانونی تلقی شده و با واکنش مراجع ذیصلاح مواجه گردد. بنابراین، مباحات داراییهای بدون مالک مشخصی هستند که با طی مراحل قانونی و اخذ مجوزهای لازم، به مالکیت افراد درمیآیند. این مفهوم در مواردی مانند زمینهای بایر، معادن، جنگلها و منابع آب کاربرد دارد و هدف از آن، تشویق به آبادانی و استفادهی بهینه از منابع طبیعی در چارچوب ضوابط تعیینشده است.